Powiat hrubieszowski obejmuje swym zasięgiem siedem gmin wiejskich i miasto Hrubieszów. Graniczy on od wschodu z Ukrainą, wzdłuż rzeki Bug. Łączność z tym krajem jest możliwa przez przejścia graniczne w Zosinie (przejście drogowe), Uścimierzu oraz w Gródku (przejście kolejowe).

Stolicą powiatu jest 20 tysięczny Hrubieszów, najdalej wysunięte miasto na wschód w Polsce. Stanowi ono centrum administracyjne, edukacyjne, usługowe i handlowe dla okolicznych gmin.

Ze względu na wysoką jakość rolniczej przestrzeni produkcyjnej, rolnictwo jest główną gałęzią gospodarki tego położonego z dala od zanieczyszczonych ośrodków produkcyjnych rejonu.

W przygranicznym położeniu, istnieniu dróg przepływów towarów, czystości i różnorodności środowiska naturalnego, ogromnych możliwościach produkcji surowców rolniczych o wysokiej jakości oraz znalezieniu się w niedługim czasie w strefie Unii Europejskiej tkwi potencjał rozwojowy powiatu hrubieszowskiego.

Wokół miasta Hrubieszowa jest wiele zabytków godnych uwagi. Nieopodal Hrubieszowa leży miejscowość zwana Dziekanów. To właśnie tutaj znajdowała się kiedyś siedziba Towarzystwa Rolniczego Hrubieszowskiego (organizacji powstałej w 1816 roku z inicjatywy ks. St. Staszica, która była pierwszą w Europie dojrzałą organizacją przedspóldzielczą). W Dziekanowie zachowały się niektóre zabytkowe budynki lub ich części, których historię i znaczenie dla współczesności należy poznać i zrozumieć.

Użytek ekologiczny "Kacapka" z małym naturalnym jeziorkiem przyciągnie każdego wędrowca. Mozna tam spotkać unikatowe ptactwo wodne, roślinność stepową oraz różne gatunki zwierząt: bobry, łosie, żołnę. Tę ostatnią można jeszcze zobaczyć w okolicach Wieniawki oraz we wsi Obrowiec koło Hrubieszowa. Teren ten zalicza się do zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. Można tu podziwiać bajecznie kolorowe ptactwo, przybyszy ze strefy podzwrotnikowej.

W Strzyżowie można zwiedzić m. in. bardzo piękny, a w dodatku najstarszy z pałaców istniejących na terenie powiatu hrubieszowskiego. Późnobarokowy pałac z okazałym zespołem parkowym, wzniesiony z woli Lubomirskich, posiadający unikatowe elementy rokokowe stiukowe, zachwyca swoim pięknem. W Strzyżowie należy zauważyć cerkiew z 1817 roku oraz zabytkowe budownictwo drewniane okolicznych wsi. Budowle zabytkowe połączone z innymi cechami kresowości jak gwara mieszkańców, obyczajowość i obrzędowość tworzą specyficzny klimat tych terenów.

Horodło - miasto historyczne, w XIII wieku wymieniane jako własność książęca wielokrotnie przechodziło z rąk do rąk: polskich, ruskich, litewskich. Jak wszystkie miasta przeżywało wzloty i upadki a prawa miejskie straciło w wyniku represji carskich w 1886 roku. Horodło to znakomity przykład współistnienia wielu religii i kultur. Znajdziemy tutaj trzy świątynie: katolicką, unicką i polsko-katolicką. Gdyby jeszcze dodać zniszczoną przez hitlerowców bożnicę mielibyśmy piękny obraz mozaiki tych okolic. Tutaj również zobaczymy Wały Jagiellońskie - fragmenty Grodów Czerwieńskich. Z Horodła do parku dworskiego na Wieniawce dojdziemy traktem spacerowym aleją lipową, z punktami widokowymi na stawy i Bug.

Będąc w Horodle należy odwiedzić Szpikołosy i cerkiew greko-katolicką ze starą dzwonnicą. Przechodząc po okolicy wszędzie spotkamy ślady minionych stuleci.

W okolicach Horodła rozpościera się Strzelecki Park Krajobrazowy z rezerwatem "Liski". Wszechobecne lasy zachęcają turystów do zbierania grzybów i czynnego odpoczynku. Nieco wyżej na zachód podążając do miejscowości Gliniska, spotkamy rezerwat faunistyczny, jeden z nielicznych w Europie, gdzie występuje tchórz stepowy, łasica, laska i kolonia susła perełkowanego.

Uchanie - to kolejna historyczna miejscowość. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z 1205 r. była wówczas wsią królewską. W 1484 r. Uchanie - miasto otrzymało lokację na prawie magdeburskim, po powstaniu styczniowym prawa miejskie utraciło. To tutaj zobaczymy najcenniejszy zabytek sakralny powiatu hrubieszowskiego - kościół rzym. -kat. p. w. Wniebowzięcia NMP.

W Trzeszczanach warto zwiedzić neogotycki kościół murowany, klasycystyczny pałac z przyległymi budynkami, usytuowany w rozległym parku krajobrazowym w stylu angielskim oraz pozostałości parku w pobliskiej Nieledwi, z murowanym dworem.

Ślady historii na tej pięknej ziemi zaznaczyły się bardzo wyraźnie i splotły z teraźniejszością. Najcenniejszym jednak bogactwem powiatu są od wieków zamieszkujący tę krainę ludzie, pracowici i szczerzy, oddani sprawom narodowym, bohaterowie walk o wolność ojczyzny.

Ziemia hrubieszowska to część najlepszych tradycji polskiego dziedzictwa. W roku 1816 Stanisław Staszic założył tu fundację -Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie; w Hrubieszowie urodził się pisarz Aleksander Głowacki (Bolesław Prus), tu mieszkał i tworzy! jeden z najwybitniejszych poetów XX w. - Bolesław Leśmian. Z ziemi hrubieszowskiej wywodzą się: Mieczysław Bekker - twórca amerykańskiego pojazdu księżycowego, Abraham Stern - wynalazca maszyny liczącej, Stefan Du Chateau - światowej sławy architekt.

Tak na przestrzeni wieków jak i teraz hrubieszowianie tworzą niepowtarzalność tej ziemi, otwarci na innych ludzi, serdeczni i gościnni.

Zabytki miasta Hrubieszowa, jak i całego regionu przedstawia szczegółowo zeszyt 6 tomu "Katalogu zabytków sztuki w Polsce".

Na stronie zostały wymienione najważniejsze z nich. którymi może pochwalić się powiat hrubieszowski.

Należą do nich:
Zabytki świeckie

Czumów:	Pałac XIX w. Klasycyzm
Dołhobyczów:	Pałac kasycystyczny z XIX w. Oficyna I XIX w. Klasycyzm Oficyna II XIX w. Klasycyzm Spichlerz XIX w. Klasycyzm Dawna stajnia XIX w. Neogotyk
Dziekanów:	Drewniana zarządcówka XIX w. Murowana kuźnia (1810)
Horodło:	Zabytkowe rozplanowanie miasta (1454) Zamkowe kamienne lwy i stół w parku
Jarosławiec:	Karczma. Początek XIX w. Klasycyzm Leśniczówka. Początek XIX w. Klasycyzm Spichlerz podcieniowy XIX w. Klasycyzm
Kryłów:	Zabytkowe rozplanowanie miasta (XV w.) Resztki murów zamku na wyspie XIX w. Neogotycka brama w parku.
Strzyżów:	Pałac z dwoma pawilonami- II połowa XVIII w. Barok Oficyna pałacowa XIX w. Klasycyzm
Trzeszczany:	Pałac. Początek XIX w. Klasycyzm Spichlerz XIX w. Klasycyzm
Uchanie:	zabytkowe rozplanowanie miasta (1484)
Werbkowice:	Pałac - I połowa XIX w. Klasycyzm
Hrubieszów:	zabytkowe rozplanowanie miasta (1400).
Zabytki sakralne
Dziekanów:	Kaplica nagrobna Grotthusów XIX w. Klasycyzm
Horodło:	Kościół parafialny. XVIII w. Barok Drewniana dzwonnica XIX w.
Kryłów:	Kościól parafialny. 1856. Neogotyk.
Mircze:	Kościól parafialny. 1814 r. Barokowe cech budowli
Strzyżów:	Drewniany kościól parafialny. 1829 r.
Szpikołosy:	Drewniany kościól parafialny. Początek XIX w.
Trzeszczany:	Dzwonnica I połowa XIX w. Klasycyzm
Uchanie:	Kościół parafialny. XVI-XVII w. Manieryzm

Region hrubieszowski zachował jeszcze w dużej mierze naturalny charakter środowiska. Do ochrony przyrody przywiązuje się dużą wagę. Przykładem jest tutaj różnorodność form jej ochrony.

Są to:

• Parki krajobrazowe - Strzelecki i Dołhobyczowski;
• Nadbużański Obszar Chronionego Krajobrazu;
• Rezerwaty roślinności stepowej i rezerwaty faunistyczne.
• Rezerwat przyrody w Gliniskach i Gródku